شرکت سهامی عام شرکتی است که سرمایه آن به سهام تقسیم شده است. سرمایه ای که موسسین آن قسمتی از سرمایه شرکت را از طریق فروش سهام به مردم تامین کرده اند.
در این مقاله، به بررسی اقدامات لازم در تشکیل شرکت سهامی عام پرداخته ایم.

تشکیل شرکت های سهامی عام :
در تشکیل شرکت سهامی عام، موسسان به سرمایه اشخاص ثالث ( عموم ) رجوع می کنند. برای تشکیل آن حداقل سه شخص ابتدائاَ لازم است اما شرکت ایجاد نمی شود مگر آنکه لااقل پنج شریک ( سهام دار ) در شرکت حضور یابند.
نشکیل این نوع شرکت متضمن انجام اقدامات ذیل است :
1- تسلیم اظهارنامه و طرح اساسنامه ( که به امضای همه موسسان می رسد ) به مرجع ثبت شرکت ها ( ماده 6 لایحه قانونی 1347) : اساسنامه روی کاغذ عادی تنظیم می شود و امضای آن توسط شرکای ابتدایی نشان دهنده این است که آنان موسسان شرکت اند و مسئولیت های ناشی از تشکیل نشدن شرکت بر عهده آنان خواهد بود. مرجع ثبت شرکت ها نمی تواند اجازه انتشار اعلامیه پذیره نویسی برای ثبت شرکت سهامی عام را صادر کند، مگر آنکه سازمان بورس و اوراق بهادار مجوز لازم را داده و با انتشار اعلامیه پذیره نویسی موافقت کند. ( ماده 25 قانون بازار اوراق بهادار ). ضمانت اجرای رعایت نکردن این مقررات، مجازات حبس از سه ماه تا یک سال یا جزای نقدی معادل دو تا پنج برابر سودی که شخص متخلف ممکن است به دست آورده باشد یا هر دو مجازات در نظر گرفته شده است. ( بند 4 از ماده 46 قانون بازار اوراق بهادار ) ؛
2- موسسان پس از انجام مراتب بالا اجازه می یابند آگهی پذیره نویسی را در روزنامه منتشر کنند. (ماده 15 دستورالعمل سازمان بورس و ماده 10 لایحه قانونی 1347). انتشار آگهی در خصوص پذیره نویسی بر عهده خود موسسان است. ماده 11 لایحه قانونی 1347 این مطلب را به این نحو بیان کرده است : " اعلامیه پذیره نویسی باید توسط موسسان در جراید آگهی گردیده و نیز در بانکی که تعهد سهم نزد آن صورت می گیرد، در معرض دید علاقمندان قرار داده شود " ؛
3- موسسان، پس از این، می توانند به تشکیل سرمایه شرکت از طریق پذیره نویسی مبادرت کنند. مبلغ سرمایه باید حداقل پنج میلیون ریال باشد و باید لااقل بیست درصد آن را موسسان تعهد کرده باشند و لااقل سی و پنج درصد این مبلغ را در حسابی به نام " شرکت در شرف تاسیس "نزد یکی از بانک ها سپرده باشند( ماده 6 لایحه قانونی 1347). در عمل، سرمایه ای که موسسان می آورند و سرمایه ای که برای شرکت معین می شود، بسیار بیشتر از این ارقام است؛ زیرا رجوع به پس انداز عموم توسط موسسان برای مبالغ اندک تقریباَ قابل تصور نیست ؛
4- پذیره نویسان به بانکی که حساب شرکت در شرف تاسیس نزد آن افتتاح شده، و در ظرف مهلتی که در اعلامیه پذیره نویسی معین شده است، مراجعه می کنند و ورقه ای تحت عنوان " ورقه تعهد سهام " را امضا و مبلغی را که نقداَ باید پرداخت شود، پرداخت و رسید دریافت می کنند. ( ماده 12 لایحه قانونی 1347 ) . این ورقه باید متضمن نکات منعکس در ماده 13 لایحه قانونی 1347 باشد، از جمله ذکر تعداد سهامی که مورد تعهد واقع می شود و مبلغ اسمی آن. این ورقه، سند مهمی است؛ زیرا متضمن تعهد مالی پذیره نویس است ؛ ضمن آنکه امضای ورقه مستلزم قبول اساسنامه شرکت و تصمیمات مجامع عمومی صاحبان سهام است. ( ماده 15 لایحه قانونی 1347 ) ؛
5- پس از گذشت مهلت پذیره نویسی، موسسان حداکثر تا یک ماه تعهدات پذیره نویسان را رسیدگی و پس از احراز اینکه تمام سرمایه اعلام شده شرکت صحیحاَ تعهد گردیده و اقلاَ سی و پنج درصد آن پرداخت شده، تعداد سهام هر یک از تعهدکنندگان را تعیین و اعلام و مجمع عمومی موسسان را دعوت می کنند.
مفهوم این مطالب که موضوع ماده 16 لایحه قانونی 1347 است، این است که موسسان نمی توانند تا زمانی که کلیه سرمایه اعلام شده شرکت تعهد مشده، مجمع عمومی موسس را دعوت کنند؛
6- مجمع عمومی در صورتی می تواند در خصوص تشکیل شرکت تصمیم گیری کند که تعهد کنندگان حداقل نصف سرمایه شرکت حضور داشته باشند. معمولاَ این نصاب حاصل می شود زیرا لازم نیست خود تعهدکنندگان سهام حاضر باشند بلکه می توانند نماینده به مجمع بفرستند. هر گاه حد نصاب مزبور در اولین دعوت حاصل نشد، مجمع عمومی جدید فقط تا دو نوبت توسط موسسان دعوت می شود و با حضور صاحبان لااقل یک سوم سرمایه شرکت و با رای اکثریت دوسوم حاضران اتخاذ تصمیم خواهد کرد .اگر در مجمع عمومی حد نصاب و اکثریت مزبور حاصل نشود، موسسان عدم تشکیل شرکت را اعلام خواهند نمود. ( ماده 75 لایحه قانونی 1347 ). در مجمع موسس، هر سهم دارای یک رای است. ( تبصره ماده 75 لایحه قانونی 1347 ) ؛
7- مجمع عمومی موسس، در جلسه ای که تشکیل می شود، به موجب ماده 17 لایحه قانونی 1347، اقدامات ذیل را به عمل می آورد :
الف) احراز پذیره نویسی کلیه سهام و تادیه مبالغ لازم. مجمع عمومی موسس نمی تواند مبلغ آگهی شده سرمایه را تغییر دهد. این امر در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده است . ( ماده 83 لایحه قانونی )؛
ب) تصویب اساسنامه، که باید به همان ترتیبی باشد که به مرجع ثبت شرکت ها به صورت طرح ارائه شده است .تغییر اساسنامه در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده است .( ماده 83 لایحه قانونی 1347). و بنابراین مجمع عمومی موسس نمی تواند به این امر مبادرت کند، مگر به اتفاق آرای کلیه صاحبان سهام ( موسسان و پذیره نویسان ). برعکس، اصلاح اساسنامه از اختیارات مجمع است. ( بند 2 ماده 74 لایحه قانونی ). اصلاح اساسنامه با تغییر آن تفاوت دارد و تنها به تصحیح اشتباهات منعکس در طرح اساسنامه محدود می شود ؛
ج) انتخاب مدیران و بازرسان؛ که می توانند فوراَ یا بعداَ قبولی خود را اعلام کنند؛
د) تعیین روزنامه کثیرالانتشاری که هرگونه آگهی برای اطلاع صاحبان سهام تا مجمع عمومی سالانه در آن منتشر خواهد شد.
ترتیبات فوق در صورتی است که سرمایه شرکت تماماَ از وجه نقد تشکیل شده باشد. هر گاه یک یا چند نفر از موسسان آورده غیرنقدی داشته باشند یا برای خود مزایایی مطالبه کرده باشند ( مانند آنچه سهم موسس خوانده می شود) ، آورزده غیرنقدی باید توسط کارشناس رسمی دادگستری ارزیابی شود و مزایا هم باید موجه باشند و توجیه آن به ضمیمه گزارش موسسان در اختیار مجمع عمومی موسس قرار گیرد. ( ماده 76 لایحه قانونی 1347). دارندگان آورده های غیرنقد و کسانی که برای خود مزایای خاصی مطالبه کرده اند، در این موارد خاص حق رای ندارند و آن قسمت از سرمایه غیرنقد که موضوع مذاکره در رای است، از حیث حد نصاب جزو سرمایه شرکت منظور نخواهد شد. ( ماده 77 لایحه قانونی 1347). هر گاه آورده غیرنقد یا مزایایی که مطالبه شده، تصویب نشود، به ترتیب مقرر در مواد 76 لغایت 81 لایحه قانونی 1347 مجمع تشکیل می شود و در جلسات بعدی یا صاحب آورده و مطالبه کننده مزایا، مال یا امتیاز خود را پس می گیرد و یا در صورت وجود نصاب و اکثریت به تصویب می رسانند. در هر حال، مجمع عمومی نمی تواند آورده های غیرنقدی را بیش از آنچه نظر کارشناس بوده، قبول کند. ( ماده 78 لایحه قانونی 1347).
در صورت انجام اقدامات فوق توسط مجمع عمومی موسس، شرکت تشکیل شده محسوب می شود. اینک مدیران ، برای تکمیل کار، باید اساسنامه تصویب شده مجمع و صورت جلسه آن و اعلامیه قبولی مدیران و بازرسان را جهت ثبت شرکت به مرجع ثبت شرکت ها تسلیم کنند. ( ماده 18 لایحه قانونی 1347).
در صورت نیاز به هرگونه مشاوره با ما تماس حاصل فرمایید.